Akcja wydarzeń przedstawionych w utworze toczy się w Warszawie podczas okupacji, w latach 1939-1943. Autor w następujący sposób przedstawia stolicę tego okresu: „Warszawa w październiku 1939 roku była miastem grozy. Gruzy hamowały ruch na ulicach, dymiły jeszcze zgliszcza. Na jezdniach piętrzyły się barykady. Domy były bez szyb, mieszkania bez światła, bez wody, bez gazu. Zamarłej i niesamowitej ciszy ulic nie porusza zgrzyt wozów tramwajowych. Na każdym domu blizny po uderzeniach bomb i szrapneli. W słońcu przedziwnie pogodnej jesieni niezliczone tłumy ludności przelewają się jezdnią i chodnikami. Pod murami stoją pierwsi handlarze trzymający w rękach różnorodne towary.” Wraz z powrotem mieszkańców do miasta (we wrześniu większość z nich próbowała uciekać z bombardowanej stolicy) zaczyna się toczyć w miarę normalne życie. Ale także rozpoczyna się okupacyjny terror. Na ulicach spotyka się wrogie oddziały w szarozielonych mundurach. „Coraz częściej przesuwają się zielone, policyjne auta niemieckie. Rozpoczyna swą działalność gestapo. Zaczynają się pierwsze rewizje, pierwsze aresztowania.” Wśród zgliszcz i ruin miasta uruchamia się luksusowe restauracje i dancingi, przeznaczone głównie dla Niemców. Zakłady fotograficzne otwierają swoje podwoje, na ich witrynach pojawiają się zdjęcia hitlerowców. Powstaje szereg zakładów szklarskich.„Po oblężeniu domy warszawskie były całkowicie pozbawione szkieł, a zima 1939-1940 była jedną z najstraszliwszych polskich zim. Brakowało opału, ludność cierpiała okropnie.” Szklarze mieli ręce pełne roboty. Wkrótce „do świeżo oszklonych izb wracali wypędzeni z nich ludzie, (…) nagrzane piece ocieplały powietrze, (…) w tym błogim cieple wracał spokój na twarze dzieci, kobiet i mężczyzn.” Ulicami Warszawy jeździli głównie Niemcy. Ludność miejska chodziła pieszo. Wkrótce pomysłowi warszawiacy „wymyślili” riksze -dwukołowe wózki połączone z rowerem. Ciężka praca rikszarza stanowiła w tych trudnych czasach możliwość przeżycia, bowiem brakowało miejsc pracy gdy Niemcy zamknęli większość zakładów i urzędów. Trzeba było wymyślać różne sposoby zarobkowania, jak chociażby wyrabianie marmolady.

Oprócz wymienionych, w utworze poznajemy także innych bohaterów podziemnej, heroicznej walki z okupantem. Jest tu Zeus – Leszek Romański, Oracz – Tadeusz Mirowski, Anoda – Jan Rodowicz (dowódca sekcji „butelki” w akcji pod Arsenałem), Słoń -Jerzy Gawin, Orsza – Stanisław Broniewski, Wesoły – Zygmunt Baczyński – i wielu innych młodych ludzi. Już od pierwszych dni okupacji szukali oni kontaktu z organizacjami konspiracyjnymi. Nie wybrali postawy nakazującej jedynie troskę o przeżycie, lecz walkę. Najpierw były to drobne akcje, mające na celu pokazanie wrogowi, że naród polski nie poddał się najeźdźcom. Z czasem akcje te przekształciły się w Mały Sabotaż. Młodzi bojownicy tłukli szyby witryn tych zakładów fotograficznych, których właściciele wystawiali zdjęcia Niemców. „Akcja fotograficzna Wawra, po kilku miesiącach jej kontynuowania wydała doskonałe wyniki: z ulic warszawskich zniknęły zupełnie fotografie mężczyzn w niemieckich mundurach. „lnne formy działalności sabotażowej to: odstraszanie ludzi od chodzenia do kin, w których wyświetlano faszystowskie filmy; rysowanie na murach i domach znaku żółwia (symbol powolnej pracy na rzecz okupanta) i znaku Polski Walczącej; zrywanie hitlerowskich flag; zawieszanie polskich flag z okazji świąt narodowych.„Chodziło o to, by Niemiec wiedział i czuł, że podbity kraj nie został pokonany, że go jako okupanta nienawidzi. Chodziło o to, by dręczyć i niepokoić nieprzyjaciela unaocznianiem mu, iż istnieją podziemne siły polskie, w każdej chwili gotowe do wyjścia na świat i do odwetu.”Wielkim czynem wsławił się na przykład Alek, gdy zerwał niemiecką tablicę z pomnika Kopernika. Z czasem Mały Sabotaż został zastąpiony przez zorganizowaną działalność dywersyjną.„Walka pod okupacją miała nabrać ostrzejszego wyrazu. Jej znamieniem stawał się pistolet, granat i dynamit.” Jedną z pierwszych akcji było wysadzenie niemieckiego pociągu z transportem. Najsłynniejszym działaniem okazało się odbicie Rudego pod Arsenałem, podczas przewożenia go na przesłuchanie. Nie obyło się bez ofiar. Między innymi niemiecka kula ugodziła Alka, zmarł w wyniku odniesionej rany. Udaną akcją było uwolnienie więźniów wiezionych z obozu koncentracyjnego na Majdanku do Oświęcimia. Nie powiodło się natomiast pod Czarnocinem. Zginął tu ostatni z trójki bohaterów – Zośka.

Książka Kamińskiego stanowi niezwykle ważny dokument historyczny przedstawiający obraz drugiej wojny światowej oraz bohaterskiej postawy młodych ludzi w okupowanej Warszawie. Utwór zalicza się do tzw. literatury faktu, czyli prezentuje rzeczywiste wydarzenia i rzeczywistych bohaterów. Zamierzeniem autora było stworzenie wiarygodnych relacji o ludziach i ich działalności. Dlatego pisało tym, co sam widział, w czym uczestniczył, przedstawiał znane sobie postacie. W ten sposób powstał dokument wojny, zawierający nie tylko autentyczne wydarzenia, lecz także prawdziwe sylwetki bohaterów, młodych chłopców, ich rysy psychologiczne i rozważania o motywacji ich czynów. Bohaterowie utworu są członkami organizacji „Szare Szeregi”, walczącej z okupantem w latach 1939-1944. Wiosną 1939 roku stanowili oni zwartą i zżytą grupę, która ukończyła szkołę, zdała maturę i zamierzała podjąć dorosłe życie. Wczesna młodość chłopców upłynęła na normalnych zajęciach, właściwych ich wiekowi, między szkołą, nauką i rozrywkami. Wielkie wydarzenia historyczne połączyły ich jeszcze bardziej, miejsce wolnego od trosk życia zajęła wspólna walka. Książka opowiada głównie o losach trzech bohaterów: Zośki, Alka i Rudego. Pod tymi konspiracyjnymi pseudonimami kryją się konkretni ludzie. Zośka – to Tadeusz Zawadzki, najpierw harcmistrz 23 Warszawskiej Drużyny Harcerskiej, potem komendant Wawra na Górnym Mokotowie. Zasłynął jako organizator wielu akcji sabotażowych i dywersyjnych. Zginął w sierpniu 1943 roku pod Sieczychami. Jego imieniem nazwano batalion, który okrył się sławą w powstaniu warszawskim. Alek – to Aleksy Dawidowski, podharcmistrz, w podziemnej organizacji Wawer, dowódca drużyny. Za bohaterską postawę w walce został odznaczony najwyższym polskim odznaczeniem bojowym Virtuti Militari. Ze względu na wysoki wzrost nazywano go Glizdą. Ranny podczas akcji odbicia Rudego z rąk gestapowskich oprawców. Zmarł na skutek śmiertelnego postrzału w brzuch. Wreszcie Rudy-Jan Bytnar, harcmistrz, dowódca jednego z plutonów Grup Szturmowych. Umarł w wyniku obrażeń odniesionych podczas przesłuchań w więzieniu (miał wówczas zaledwie dwadzieścia dwa lata).