Powieść węgierskiego pisarza opowiada o dzieciństwie grupy chłopców mieszkających w robotniczej dzielnicy Budapesztu. Pochodzą oni z ubogich rodzin, wolny czas spędzają na zabawie na zamkniętym placu otoczonym kamienicami, zwanym Placem Broni. O to miejsce właśnie toczy się spór między inną grupą chłopców, nazywaną Z Czerwonoskórymi (lub Czerwonymi Koszulami). Próbują oni odebrać grupie Janosza Boka ich teren zabaw. Stosują przy tym nie zawsze zgodne z zasadami metody. Zaczyna się od zabrania chłopcom z Pla-:u Broni flagi. W odpowiedzi na tę zniewagę Boka, Nemeczek i Czonacosz organizują wyprawę do Ogrodu Botanicznego, siedziby swoich Drzeciwników. Potajemnie dostają się na wyspę i obserwują narady Dziecko i dziedńtwo, dom rodzinny grupy Feriego Acza. Odkrywają wśód nich swego kolegę Gereba i domyślają się, iż jest on zdrajcą. Dohodzi do wielkiej bitwy obu stron. Chłopcy przygotowują się do tej kmfrontacji bardzo dokładnie. Tak jak w normalnym wojsku są wśród nici generałowie, adiutanci, zwiadowcy. Budują na placu szańce, fortec, gromadzą bomby z piasku. Bitwa kończy się zwycięstwem chłopcóv z Placu Broni. Powieść kończy się smutno, bo umiera Nemeczek, olważny mały bohater. Plac zostaje odebrany, zaczynają się na nim prace budowlane. Na nic zdała się ofiarna obrona tego ukochanego prze chłopców miejsca. Wśród bohaterów utworu zdecydowanie wyróżnia się Erno Nemeczek. Jest wśród swoich kolegów nijmniejszy i najsłabszy, sprawia wrażenie młodszego od nich. Cechuje co nieśmiałość i pewna niezaradność. Gdy inni nadają sobie wysokie stopie wojskowe, on nie śmie upomnieć się o jakąkolwiek rangę, zostaje zwykłym żołnierzem. Ale to chłopak niezwykle uczciwy, prawdomówny i sprawiedliwy. Powszechnie uważany za tchórza, bo nie lubił się bić ani kłócić, wykazuje kilkakrotnie swoją odwagę. Podczas wyprawy do Ogrodu Botanicznego śmiało ujawnił się i powiedział, co myśli o metodach postępowania przeciwników i o zdradzie Gereba. W czasie ucieczki musiał ukryć się w pojemniku z zimną wodą. Wcześniej wpadł do wody, wsiadając do łódki.Te wydarzenia stały się przyczyną jego choroby. Marzył o tym, by zasłużyć sobie na stopień oficerski. Umiał dotrzymać słowa, nikomu nie powiedział o zdradzie Gereba. Otwarcie przyznawał się do swego strachu przed grupą Feriego Acza. Cenił sobie przyjaźń z Boka, cieszył się, że przywódca grupy właśnie jego obdarza zaufaniem. Niezwykle silnie przeżył zapisanie jego nazwiska małymi literami w księdze związku Kitowców. N ie mógł udowodnić swej niewinności, gdyż obiecał Boce dochowanie tajemnicy o zdradzie Gereba. Bardzo kochał Plac Broni i nie chciał go oddać przeciwnikom. Swoją odwagą podczas wystąpienia przeciw Czerwonoskórym zaimponował nawet Feriemu Aczowi i zyskał jego uznanie. Podczas bitwy, chociaż chory, zjawił się na miejscu walki i przyczynił się do zwycięstwa.

Anielka jest mądrą dziewczynką. Z obserwacji i podsłuchanych rozmów orientuje się w sytuacji majątkowej rodziny. W charakterze ojca dostrzega liczne rysy. Nie może pogodzić się z krzywdą i niesprawiedliwością. Bardzo przeżywa stratę swego najlepszego przyjaciela – psa Karusia. Lituje się nad bitą przez ojca Magdą, zaprzyjaźnia się, ofiarowuje jej nawet to, co bardzo lubi – wstążeczkę, ozdobę szyi. Próbuje także wpłynąć na postępowanie Gajdy. Swoją wrażliwością i dobrym sercem zdobywa jego uznanie. Dlatego ratuje on ją, brata i matkę z płonącego domu. Dziewczynka próbuje zrozumieć postępowanie ojca, ale jej brak doświadczenia życiowego oraz szlachetny charakter powodują, że czuje się jedynie zdziwiona, zaskoczona. Przeczuwa tylko, że dzieje się coś bardzo złego. Buntuje się przeciw nierównemu traktowaniu ludzi przez pana Jana. Razi ją prośba ojca o napisanie listu do bogatej ciotki przy jednoczesnym złym potraktowaniu innej ubogiej krewnej. Dzieciństwo Anielki jest tragiczne. Zamiast szczęścia rodzinnego, miłości i beztroski zaznaje jedynie zmartwień, kłopotów i dręczących niepokojem myśli. Osamotniona w pełnym nieszczęść domu, w nikim nie może znaleźć wsparcia i pomocy, czuje się bezbronna i zagubiona. Sytuacja zmusza ją do radzenia sobie z problemami ludzi dorosłych. Wiadomość o zgonie matki powoduje jej śmierć. Anielka jest postacią wyjątkową, nieprzeciętną. Spotykają tragiczny los. Splot nieuniknionych zdarzeń odbiera jej beztroskie dzieciństwo, ukochany dom, przyjaciół oraz niszczy bezlitośnie zaufanie w prawość najbliższych. Haniebna zdrada ojca złamała dziewczynkę wcześniej niż choroba, której właściwym źródłem była rozpacz.

Powieść angielskiego matematyka powstała w drugiej połowie XIX wieku. Pierwotnie były to opowieści snute przez autora podczas wycieczek po Tamizie z zaprzyjaźnioną dziewczynką Alicją, córką dziekana z Oxfordu. Później zostały spisane i wydane drukiem. Dziś książkę uznaje się za jedno z arcydzieł literatury światowej. Bohaterką utworu jest siedmioletnia Alicja, mieszkająca w dziewiętnastowiecznej Anglii. To osóbka nad wyraz ciekawa i odważna. W pogoni za dziwnym Królikiem wpada do nory, potem po zjedzeniu magicznych ciastek, które mogą zmniejszać (lub zwiększać) jej wzrost, dostaje się do niezwykłej krainy. Jej mieszkańcy pochodzą z talii do kart. Władzę w tym miniaturowym miasteczku sprawuje Król i Królowa Kier, a dworzanie to istoty o imionach wziętych z kart (Walet, Dwójka, Trójka) lub udziwnione zwierzęta (np. Źółwiciel). W powieści zdarzają się różne trudne do wyjaśnienia sytuacje. Odbywa się na przykład dziwny proces sądowy, który nie ma nic wspólnego ze sprawiedliwością. W utworze nie obowiązuje żadna logika. W grze w zabawki z Kapelusznikiem pada całkiem bezsensowne pytanie: Dlaczego kruk jest podobny do biureczka? Również nielogiczne są poczynania i słowa bohaterów. Stanowią całkiem oderwane od siebie, nie powiązane więzią przyczynowo-skutkową fakty. Panuje tu totalny absurd i czytelnikowi nasuwa się pytanie, jaki jest sens książki. A dzieje się tak dlatego, że cały utwór stanowi konwencję snu, objaw wyobraźni i reguł sennego marzenia. Konwencją są tu również dialogi bohaterów, w których posługują się oni „słowami walizkami”- wyrazami o podwójnym znaczeniu albo takimi, które brzmią zabawnie, a nic nie znaczą.